Schiermonnikoog is geen decor. Het is een levend landschap van wind, zout en stilte, met kwetsbare natuur die ons telkens opnieuw uitnodigt om langzamer te bewegen. Het Ambitieplan Nationaal Park Schiermonnikoog 2024 toont een duidelijke ambitie: toewerken naar duurzaam toerisme waarbij mensen de plek zelfs nóg beter achter laten. Niet alleen minder schade, maar juist meerwaarde. Voor natuur, voor gemeenschap en voor de beleving van iedereen die hier komt.

Dat is geen klein thema. In het bezoekersonderzoek 2022-2023 geeft 76 procent van de respondenten aan dat een duurzaam eiland een belangrijke reden is om Schiermonnikoog te bezoeken. Dat is hoopgevend, want het betekent dat veel gasten niet alleen komen halen, maar ook willen bijdragen.

Bij De Witte Haas herkennen we dat verlangen. En we geloven dat het ook kan: toerisme dat bijdraagt aan behoud en bescherming van natuur en cultuur, dat de lokale economie steunt, dat het welzijn van eilanders versterkt en dat bezoekers iets meemaken dat past bij de identiteit van het eiland. Rust, ruimte, aandacht.

Van duurzaam naar meerwaarde: wat bedoelen we daarmee?

Duurzaam toerisme gaat over balans. We willen dat recreatie bijdraagt aan lokale economie en positieve ervaringen voor bewoners en bezoekers, zonder een te grote negatieve impact op natuur en samenleving. Dat vraagt om keuzes, soms klein, soms groot: minder verstoring, minder druk, meer bewustwording.

Duurzaam toerisme met meerwaarde gaat een stap verder. Het idee is eenvoudig en tegelijk ambitieus: de bezoeker laat de plek een beetje beter achter dan voor het bezoek. Door een positieve bijdrage aan natuur of gemeenschap. Dat kan heel praktisch zijn, bijvoorbeeld door kennis te delen, door lokaal te kopen, door mee te helpen aan een initiatief dat natuurbeleving en educatie mogelijk maakt, of door simpelweg met meer aandacht te bewegen.

Wat De Witte Haas doet: toerisme dat vertraagt

De kern van De Witte Haas is natuurbeleving met aandacht. Niet in grote stromen, maar in kleine groepen. Niet op jacht naar “de highlights“, maar met open ogen voor wat er al is: een spoor in nat zand, een vogel die tegenwind kiest, de manier waarop het licht een duinrand tekent.

Onze activiteiten zijn bewust kleinschalig en verdiepend, juist omdat Schiermonnikoog dat verdient. Denk aan onze natuurfotografie-midweek en fotoworkshops, waarin deelnemers niet alleen leren fotograferen, maar vooral leren kijken. We werken met praktische kennis zoals RAW-fotografie en nabewerking, maar altijd met hetzelfde doel: rustiger worden in je blik. Minder rennen, meer waarnemen.

Dat “vertragen” heeft effect. Wie met aandacht kijkt, loopt zachter. Blijft vaker op afstand. Merkt eerder dat een plek al druk is. En neemt die houding mee, ook buiten onze activiteiten.

Natuur op het strand: een ontmoetingsplek die iets teruggeeft

Naast activiteiten bouwen we ook aan iets tastbaars dat duurzaam meerwaarde-toerisme concreet maakt: project Natuur op het strand. Dit initiatief ontstaat vanuit hetzelfde uitgangspunt: een plek creëren waar natuurbeleving, educatie en ontmoeting samenkomen, midden in de Waddennatuur.

Het plan is een houten vlonder op het activiteitenstrand: een duurzame, kleinschalige ontmoetingsplek waar eilanders, bezoekers en scholen kunnen samenkomen om te leren, te kijken, te maken en te delen. Geen attractie, maar een uitnodiging. Tot rust. Tot verwondering. Tot verbinding.

Belangrijk daarbij is dat dit niet iets is dat ‘van ons’ moet zijn. Juist niet. Het is bedoeld als gedeelde plek, waar lokale organisaties kunnen aansluiten, waar jeugd en ouderen elkaar kunnen ontmoeten, waar creativiteit en natuureducatie naast elkaar kunnen bestaan. En waar je als bezoeker ook letterlijk iets kunt terugdoen: door te doneren, door deel te nemen aan activiteiten, of door simpelweg respectvol mee te bewegen met wat de plek aankan.

We organiseren dit project samen met eilandnetwerken en betrokkenen. Denk aan samenwerkingen en afstemming met lokale partners, en aan initiatieven waarbij ook clubs en groepen op het eiland kunnen aanhaken. Zo wordt toerisme niet iets dat over het eiland heen rolt, maar iets dat in het eiland landt en iets opbouwt.

Bijdragen aan natuur, economie en samenleving: drie lijnen die elkaar versterken

Het Ambitieplan Nationaal Park Schiermonnikoog benoemt ook dat toerisme positief moet bijdragen aan omgeving, economie én samenleving. Wij proberen dat steeds op die drie lijnen tegelijk te doen.

1. Bescherming en versterking van natuurwaarden
Onze activiteiten zijn natuurvolgend: kleine groepen, aandacht voor gedrag in Natura 2000-gebied, en focus op waarnemen in plaats van benaderen. We kiezen voor beleving die de kwetsbaarheid van het eiland niet negeert, maar juist zichtbaar maakt.

2. Sociaal economische ontwikkeling, op schaal van het eiland
We werken met een lokaal netwerk, gebruiken lokale voorzieningen, en trekken gasten aan die waarde hechten aan kwaliteit, rust en verdieping. Dat soort bezoek past bij Schiermonnikoog en draagt bij aan een gezonde, toekomstbestendige economie zonder dat het eiland zichzelf hoeft te overschreeuwen.

3. Kwaliteit van leven en samenhorigheid
Een gedeelde liefde voor natuur kan mensen verbinden die elkaar anders misschien niet snel ontmoeten. Een plek zoals Natuur op het strand is ook bedoeld voor eilanders, scholen en lokale groepen. Het is niet alleen een trekpleister voor toeristen, maar ook een gemeenschappelijke plek waar je samen naar buiten gaat, samen kijkt en samen leert.

Duurzaam toerisme is nooit af, en dat is juist het mooie

In het Ambitieplan staat ook iets belangrijks: een duurzame bestemming is nooit af. De balans tussen positieve en negatieve effecten vraagt telkens opnieuw aandacht. Dat is geen reden om somber te worden. Het is juist een uitnodiging om te blijven bijsturen, te blijven leren en het samen beter te doen.

Wij zien die beweging al. We merken dat steeds meer bezoekers het eiland kiezen om de rust en de natuur, en ook bereid zijn om met respect te reizen. We merken dat lokale betrokkenheid groeit wanneer plannen niet alleen over toerisme gaan, maar over leefbaarheid, natuurbeleving en gedeelde verantwoordelijkheid.

Hoe jij als bezoeker of betrokkene kunt bijdragen

Duurzaam toerisme met meerwaarde begint vaak klein. Dit zijn een paar manieren waarop je mee kunt doen, zonder dat het ingewikkeld wordt:

• Kies voor activiteiten in kleine groepen en laat ruimte voor stilte en afstand.

• Beweeg rustig, blijf op paden waar dat nodig is en geef dieren letterlijk de ruimte.

• Koop lokaal en kies voor kwaliteit boven kwantiteit.

• Kom ook eens buiten de piekdrukte, zodat het eiland kan ademen en de seizoenen breder gedragen worden.

• Steun initiatieven die natuurbeleving en educatie mogelijk maken, zoals Natuur op het strand, bijvoorbeeld via onze crowdfunding.

Tot slot

Wij geloven dat Schiermonnikoog een plek is waar de toekomst van toerisme zichtbaar kan worden. Niet door groter te worden, maar door wijzer te worden. Door te kiezen voor betekenisvolle beleving die past bij de identiteit van het eiland. En door toerisme zo te organiseren dat het iets teruggeeft.

De Witte Haas wil daar met zorg aan bijdragen. Met activiteiten die vertragen. Met projecten die verbinden. En met een eenvoudige gedachte als kompas: wie met aandacht kijkt, ontdekt dat de natuur nooit ophoudt te vertellen.